ในบรรดาเบญจภาคีและพระเครื่องยอดนิยมระดับตำนาน พระสมเด็จวัดใหม่อมตรส (บางขุนพรหม) ที่สร้างและบรรจุกรุโดยเจ้าประคุณ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) เมื่อช่วงปี พ.ศ. 2413–2415 ถือเป็นยอดปรารถนาสูงสุดของนักสะสมทั่วโลก
1. เอกลักษณ์ของผงวิเศษ 5 ประการและมวลสารหลัก
เนื้อหามวลสารของพระสมเด็จบางขุนพรหม ประกอบด้วยปูนเปลือกหอยดิบและสุก ผสมผสานด้วยน้ำมันตังอิ๊ว กล้วยน้ำว้า เกสรดอกไม้ และที่สำคัญที่สุดคือ ผงวิเศษ 5 ประการ (อิทธิเจ, ปถมัง, มหาราช, พุทธคุณ, ตรีนิสิงเห) ที่สมเด็จโตท่านทรงลบผงด้วยพระองค์เอง
2. ธรรมชาติของ "คราบกรุ" แท้ (Krap Kru)
เนื่องจากพระสมเด็จบางขุนพรหมถูกบรรจุไว้ในองค์พระเจดีย์ใหญ่เป็นเวลานานเกือบ 90 ปี ต้องเผชิญกับความร้อน ชื้น และน้ำท่วมใหญ่ ทำให้เกิดคราบกรุที่เป็นเอกลักษณ์:
- การงอกของปูนจากด้านใน: คราบกรุแท้ไม่ได้เป็นเพียงผงฝุ่นติดผิว แต่เป็นแคลเซียมและคราบไขที่ผุดดันออกมาจากเนื้อในอย่างเป็นธรรมชาติ
- มิติของสีคราบกรุ: จะมีเฉดสีตั้งแต่สีน้ำตาลอ่อน สีโอวัลติน จนถึงสีน้ำตาลไหม้ และเกาะติดแน่นเป็นเนื้อเดียวกับองค์พระ ไม่สามารถล้างออกได้ง่ายด้วยน้ำเปล่า
- รอยหนอนด้นและบ่อน้ำตา: เกิดจากการย่อยสลายของอินทรียวัตถุโบราณตามกาลเวลา
3. หลวงปู่ลำภู ปี 2502: มรดกผงสมเด็จโตกรุเก่าที่เข้าถึงได้จริง
เมื่อคราวเปิดกรุอย่างเป็นทางการเมื่อปี พ.ศ. 2500 มีพระสมเด็จที่ชำรุดแตกหักเป็นจำนวนมาก หลวงปู่ลำภู รองเจ้าอาวาสในขณะนั้น ได้รวบรวมชิ้นส่วนพระกรุแท้เหล่านั้นมาบดละเอียด นำมาเป็นมวลสารหลักสูงถึง 60–70% ในการจัดสร้าง พระสมเด็จปี 2502 ซึ่งผู้ที่บูชาพระรุ่นนี้ ย่อมได้รับพุทธคุณแห่งผงสมเด็จโตแท้ๆ เช่นเดียวกับพระกรุเดิมราคาหลักล้าน
